مىآورند . اما بين وجود و عدم كه هر يك ديگرى را طرد مىكند تركيب ، معنا ندارد . و مراد از تركيب در اين‌جا ملازمت و معيّت است . سعه و ضيق در مراتب عالى و دانى وجود متن الأمر الرّابع : أنّ المرتبةً كلّما . . . من غير تحديد ومطلقة من غير نهاية . ترجمه چهارم ، مراتب وجود هر مقدار كه تنزّل پيدا مىكنند محدوديت‌شان بيشتر و دايرهء وجودشان تنگ‌تر مىشود . « 1 » و هر مقدار كه سير صعودى پيدا كرده و به برترين مرتبه ( ذات اقدس الهى ) نزديك مىشوند ، محدوديتشان كمتر و سعهء وجودى بيشترى پيدا مىكند . تا برسد به اعلى مراتب وجود كه مشتمل بر كل كمالات وجود است ، بدون هيچ محدوديت . و مطلق و رهاى از هر قيد مىباشد . شرح در ترتب وجود از رفيع‌ترين مراتب وجود كه ذات لا يزال الهى است به سوى پايين ، هر مقدار كه وجود از سرچشمهء هستى ، يعنى خداوند تبارك و تعالى فاصله مىگيرد محدوديت بيشتر و سعهء كمترى پيدا مىكند . و هر مقدار كه وجودات به او نزديك‌تر باشند از كمال بيشتر و شمول و سعهء افزون‌تر برخوردارند . عالم عقول بر عالم نفوس و عالم نفوس بر عالم جمادات تقدم داشته ، از كمالات بيشتر برخوردارند . تا مىرسيم به هيولا كه در سلسلهء وجودات پايين‌ترين مرتبه را به خود اختصاص داده ، در نهايت ضعف و ناتوانى است . بهرهء هيولا از كمال ، صفر است . لذا تنها فعليت او نادارى و صرف القوّه بودن است . نقطه مقابل هيولا ذات اقدس الهى است كه مشتمل بر تمام كمالات موجود عالم امكان است و افزون بر آن كمالات خاص به خود را نيز دارد .

--> ( 1 ) . المراد بسعة الوجود وضيقه اشتمال المرتبه على كمالٍ أكثر أو أقل - منه